Wyżyny – osiedle Bydgoszczy, znajdujące się na południowym-wschodzie miasta, jego granice wytyczają : Aleja Jana Pawła II, ulica Glinki, Szpitalna, Bełzy, Perłowa i rzeka Brda (wzdłuż ulicy Toruńskiej). Zamieszkane jest przez około 40 tysięcy ludzi. Pod względem liczby mieszkańców, jest trzecim, największym osiedlem w Bydgoszczy. Graniczy z: osiedlem Kapuściska, Wzgórze Wolności oraz Glinki.
http://wikimapia.org
Komunikacja miejska
- Autobusy: 53, 63, 66, 68, 79
Z kart historii ...
W granicach osiedli Wyżyny, Wzgórze Wolności i Kapuściska w czasach epoki kamienia i brązu nie było osadnictwa. Ludzie budowali swoje domu w Czersku Polskim. W dzielnicach położonych wyżej: Wyżynach, Kapuściskach i Wzgórzu Wolności praktycznie nie istniało pradziejowe osadnictwo. Tereny te były położone zbyt daleko od wody. Ziemia była niskiej klasy i nie nadawała się do uprawy. Prowadzone tam badania archeologiczne nie przyniosły żadnych rezultatów. Znaleziska wydobyte na tych terenach pochodzą więc dopiero ze średniowiecza.
Ulica Kujawska była częścią drogi łączącej Bydgoszcz, ze stolicą bogatych wówczas Kujaw, Inowrocławiem. Była ona elementem jednym z odnóg bursztynowego szlaku. W okolicach ulicy zostały znalezione monety, dwie pochodziły z okresu Rzymskiego (IV.w), cesarzy Konstantyna I i II. Skarb monet praskich 22 grosze Jana Luksemburskiego (1310-1346), pół grosza Władysława Jagiełły oraz inne pochodzące w XVIII wieku. Na Wyżynach odnaleziono tylko jedną monetę – pół grosza Aleksandra Jagiellończyka ( ok.1506 r.). Na mapach które sporządzono kilka wieków później (1939r.) obecne osiedla zaznaczono pod innymi nazwami : Bartodzieje Małe i Kapuściska Wielkie.
Album Bydgoski 22.09.2005, nr 222, Hanna Walenczynkowska
Dzisiejsza dzielnica Bydgoszczy WYŻYNY to w czasach zaboru pruskiego gmina wiejska o nazwie Klein Bartelsee. Z dniem 1 Kwietnia 1920 roku wraz z 17 innymi podobnymi gminami wiejskimi, otaczającymi miasto, już pod Polska nazwą Bartodzieje Małe została ona włączona w granice miasta i stała się integralną częścią Wielkiej Bydgoszczy. Powierzchni jej wynosiła 330 ha.
Pierwszy spis ludności w Polskiej Bydgoszczy, wraz z przyłączonymi do niej gminami, przeprowadzony 1 czerwca 1921 roku wykazał, że zaludnienie tej gminy przekracza 1600 osób, wśród których Polaków było niewiele ponad 600. Żyło sobie to przedmieście mające nadal wygląd i charakter podmiejskiej wsi bez większych przemian, tylko zamieszkujących tu dotychczas Niemców coraz wyraźniej zastępowali osiedlający się tu Polacy.
Dopiero po II Wojnie Światowej i ponownym oswobodzeniu Bydgoszczy, może na początku lat 60, odkryte zostały Bartodzieje Małe jako rozległy, bardzo dogodny teren pod budowę największego w granicach miasta osiedla mieszkaniowego. Z notatki prasowej z dnia 15 Stycznia 1966 roku można się było dowiedzie, iż koncentracja nakładów i potencji wykonawczych w zakresie uzbrojenia nowych terenów pod budownictwo mieszkaniowe została skierowana w rejon Kapuścisk i Wyżyn. I właśnie na Wyżynach poza typowymi osiedlowymi placówkami handlowymi i i usługowymi, szkołami, przedszkolami i żłobkami – zlokalizowano także tak zwane usługi ponaddzielnicowe, które miały zaspokajać również potrzeby dzielnic sąsiednich , jak teatr, dom kultury, biblioteka, przychodnia obwodowa, pawilon wystawowy, dwa kluby i kino.
I tak szczegółowy plan zagospodarowania dzielnicy został zatwierdzony przez Prezydium Miejskiej rady Narodowej w Styczniu 1968 roku. Skąd jednak się wzięła nazwa Wyżyny ? To nic innego jak dawniejsze Bartodzieje Małe. Trzeba doda, że w tamtym czasie ukształtowała się trochę dziwna sytuacja, bo w publikacjach prasowych o przygotowaniach budowy nowego osiedla mieszkaniowego, używano mniej więcej od połowy lat 60 nazwy Wyżyny, a w dokumentach urzędowych jak np.: w planie centralnych dzielnic Bydgoszczy figurowały nadal Bartodzieje Małe. Jeszcze w uchwałach miejskiej Rady Narodowej z dnia 24 Kwietnia 1970 roku i z dnia 8 Kwietnia 1971 roku w sprawie nadania nowych nazw nowym ulicom występują nadal Bartodzieje Małe.
Nowa nazwa osiedla nie została powołana żadnym oficjalnym zarządzeniem czy uchwałą Miejskiej Rady w powstała prawdopodobnie w trakcie opracowywania projektów zabudowy osiedla. I ta nazwa ma swoje uzasadnienie , wszak leży na dość wysokiej skarpie i istniała tu już wcześniej ulica Wyżyny.
Na posiedzeniu Komisji Budownictwa MRN, które odbyło się w Maju 1970 roku, mgr inż. Jerzy Winiecki z Miejskiej Pracowni Urbanistycznej oświadczył, iż już przyszłym roku rozpocznie się nowa budowa osiedli dwóch osiedli B1 i B2 na Wyżynach, które zlokalizowane zostały między ulicami Niziny a Władysława Bełzy oraz tzw. arterię średnicową. W sumie dla tych pierwszych osiedli przewidziano zaludnienie sięgające 14 tys. Osób. W dalszych planach założono budowę dalszych sektorów mieszkalnych na Wyżynach : B3 i B4 a jeszcze później B5 oraz B6. W drugiej połowie 1971 roku rozpoczęła się realizacja tego wielkiego zamierzenia inwestycyjnego rozpoczęła się od strony ulic Wł. Bełzy podążając w kierunku ulicy Niziny. I już w Listopadzie tegoż roku pierwszy blok mieszkalny blok mieszkalny został oddany do zamieszkania. I w następnym miesiącach oraz latach wyrastały na Wyżynach coraz to nowe bloki mieszkalne wyprzedzając znacznie budowę placówek handlowych i oświatowych a także ulic i uliczek osiedlowych.
Za ulicą Niziny biegła ważna ulica Kujawska, która w latach zabory Pruskiego stanowiła granicę między miastem a gminą wiejska o nazwie Schöndorf ale do ulic Kujawskiej nie było wtedy w zasadzie żadnego dojścia. Ulica Niziny leżała bowiem w dolinie. Była to zwykła droga a wzdłuż niej od strony zachodniej spływał z góry dość wartki strumień, który podziemnym tunelem przekraczał ulicę Kujawską i specjalnym rowem płynął w kierunku Brdy. Cały teren wielkie budowy osiedla Wyżyny został przecięty mniej więcej w połowie przez tzw. arterię średnicową, która później stała się główna ulicą dzielnicy i nosi dzisiaj nazwę Wojska Polskiego. Sektory B1 oraz B2 powstały na północnej stronie tej arterii a sektory B3 i B4 po stronie południowej. Budowa Wyżyn trwała ponad 10 lat i na tym obszarze zamieszkało ponad 40 tys. Osób, które jednak do dnia dzisiejszego nie doczekały się budowy z zaplanowanych ani teatru, ani pawilonu wystawowego ani nawet kina.
Z kart historii ciąg dalszy ... Szkoła Podstawowa numer 25 a Bartodzieje Małe
Szkoła podstawowa numer 25 przy ulicy Władysława Bełzy stoi na terenie dawnego folwarku małe Bartodzieje. Władze zaborcze folwark ten oddały w dziedziczną dzierżawę dwóm osobom o nazwiskach Ritter i Kirsch. Każdy z nich na swojej części majątku gospodarował samodzielnie. Do 1816 roku na obu częściach folwarku przez uszczuplenie jego areału osadzono 120 rodzin sprowadzonych spoza naszego terenu, przeważnie z Niemiec. Mieszkańców było 588 w tym 134 dzieci w wieku szkolnym.
Ten stan spowodował, że władze poleciły dzierżawcom folwarku wydzielić plac budowlany o powierzchni co najmniej 2 mórg i na nim wybudować budynek szkolny. Plac miał taki być usytuowany by położenie jego było centralne dla oby części folwarku. Dzierżawcy folwarku wyrazili zgodę, żądając jednak otrzymania z pobliskiego lasu nieodpłatnego budulca. Budulec otrzymano i zwieziono w 1818 roku na plac oddany przez Rittera, który pełnił funkcje sołtysa, przy drodze prowadzącej do Gniewkowa, to jest dzisiejsza ulica Władysława Bełzy. Budynek szkolny wybudowano w tym samym roku. Ciekawy jest opis tego budynku przy porównaniu go budowanych dzisiaj budynków. Budynek miał 70 stóp długości, 32 stopy szerokości i 9,5 stopy wysokości wewnętrznej. Fundament masywny z kamienia polnego. Ściany z cegieł glinianych nie wypalonych. Dach kryty ceglaną dachówką. Posiadał dwie różne izby, każda z pięciu oknami i piecem. Jedna izba miała podłogę drewnianą i była przeznaczona na prowadzenie lekcji i mogła pomieścić sto pięćdziesiąt dzieci. Druga izba przeznaczona była jako sala modlitw. Jej podłoga była wyłożona tak jak podłoga sieni, wypalaną cegłą. Nad obu izbami parterowymi urządzono na Pietrze mieszkanie nauczyciela. Budynek ten wówczas był uznawany jako jeden z najładniejszych w całym obwodzie szkolnym, mieścił szkołę ewangelicką. Sołtys Ritter, który wybudował szkołę prawie z własnych funduszów w dowód uznania został przez władze odznaczony. W 1819 powstała wspólnota (gmina) szkolna, do której należały Małe Bartodzieje, Zimne Wody, Kapuściska, Wielkie oraz Smuga.
W roku 1840 zaistniała konieczność rozbudowy szkoły. Nastąpiło to dopiero w 1864 roku. Pięć lat później uczyło tu dwóch nauczycieli 417 dzieci, mając do dyspozycji dwie klasy lekcyjne. W roku 1874 nastąpiło połączenie ze szkołą katolicką, która w bliskim sąsiedztwie istniała 40 lat, gdzie przed połączeniem uczył jeden nauczyciel dwieście dzieci. Simultant schule (wspólna szkoła) urządzono w budynku szkoły ewangelickiej, która nie może pomieścić wszystkich uczniów. Izby lekcyjne wynajmowano w zabudowaniach pobliskich gospodarzy rolników a nawet w gospodzie, za które płaci gmina po 210 marek rocznej dzierżawy. Pierwszego budynku wybudowanego w roku 1818 będącego wówczas jednym z najładniejszych, nie warto już remontować. W 1889 gmina oddaje pod budowę nowego budynku szkolnego plac budowlany przy ulicy Władysława Bełzy, na którym w latach 1890/91 powstał murowany budynek szkolny według projektu powiatowego inspektora budowlanego Muttray kosztem 22 tysięcy marek i posiadający 5 izb lekcyjnych na łącznie 340 uczniów. W roku 1901 dobudowano szóstą izbę lekcyjną.
W okresie między wojennym mieściła się tu 7-klasowa publiczna szkoła powszechna im. Kasprowicza.